برای دریافت وام و انواع معاملات در دنیای فناوریهای مالی، ضمانت سنتی یا معرفی ضامن بانکی به تنهایی، کاربرد پذیر نیست. بانکها و موسسات مالی و هر نهادی که با مشتریان خرد و سازمانی در ارتباط است با استفاده از تاریخچه مالی اشخاص حقیقی و حقوقی، به رتبه اعتباری این افراد دسترسی پیدا میکنند و برای اعطای تسهیلات و معامله با این اشخاص تصمیمگیری میکنند. از این رو، اعتبارسنجی بانکی اهمیت پیدا میکند و جمعآوری رفتارهای مالی شخص، میزان تعهدات مالی فعال و توان بازپرداخت او در این گزارش خلاصه میشود. در ادامه به تعریف اعتبارسنجی بانکی، منابع و عوامل افزایش و کاهش آن میپردازیم.
اعتبارسنجی بانکی چیست؟
در فرایند اعتبارسنجی بانکی، تاریخچه اعتباری، سوابق و رفتارهای مالی متقاضی بررسی میشود و براساس میزان تعهدات مالی فعال در شبکه بانکی و توان بازپرداخت در قالب یک رتبه یا امتیاز اعتباری به کاربر اعلام میشود. در گزارش اعتبارسنجی بانکی، تاریخچه موارد فوق ذکر میشود و فرد میتواند با ارائه این گزارش به نهاد وامدهنده یا بانک، برای دریافت تسهیلات اقدام کند. در واقع گزارش اعتبارسنجی براساس سابقه تسهیلات، وضعیت اقساط، چکهای برگشتی و اقساط جاری، رتبه اعتباری فرد و سقف تسهیلات قابل دریافت برای شخص را تعیین میکنند.
عوامل تاثیرگذار در رتبه اعتباری مشتریان
رتبه اعتباری مشتریان بانکی به مجموعهای از متغیرهای مالی وابسته است و با تجمیع دادههای آنها در شبکه بانکی رتبه اعتباری فرد تعیین میگردد. مهمترین عوامل تاثیرگذار در رتبه اعتباری بانکی به شرح زیر است:
- سابقه بازپرداخت تسهیلات
- چکهای برگشتی
- نسبت تعهدات مالی فعال به میزان درآمد ماهانه
- مدت سابقه اعتباری
- تعداد و مبلغ تسهیلات فعال
چه نوع اطلاعاتی در گزارش اعتباری ارائه میشود؟
در این گزارش رتبه یا امتیاز اعتباری فرد به همراه سوابق تسهیلات و مقدار و تعداد وامهای بانکی فعال درج میشود. رتبه اعتباری درج شده در این گزارش اعتبارسنجی بانکی نشاندهنده وضعیت مالی فرد در شبکه بانکی است و ریسک اعطای تسهیلات به شخص مورد نظر را نمایش میدهد. به همین دلیل برخی از موسسات مالی برای کاهش ریسک خود، از اعطای تسهیلات به رتبههای اعتباری پایین خودداری میکنند.
چه عواملی باعث کاهش شدید رتبه اعتباری مشتریان میشود؟
موارد جزئی و معضلات کوتاه مدت، پس از رفع سو اثر، تاثیر خود را در رتبه و گزارش اعتبارسنجی بانکی از دست میدهند، اما به طور کلی موارد زیر روی کاهش رتبه اعتباری بانکی تاثیرگذار هستند.
- افزایش اقساط معوق و تاخیر طولانی در تسویه
- چکهای برگشتی
- تعداد تسهیلات بالا نامتناسب با توان بازپرداخت
- تعهدات مالی معوق
چند نوع گزارش اعتباری داریم؟
گزارشهای اعتبارسنجی بانکی براساس سطح اطلاعات به سه دسته گزارش خلاصه، گزارش تفصیلی و گزارش موضوعی تقسیم میشوند. در گزارش خلاصه رتبه اعتباری و وضعیت کلی تعهدات شاخص ریسک کاربر تعیین میشود. در گزارش تفصیلی جزییات بیشتری مربوط به تسهیلات، اقساط و چکها و تاریخچه رفتارهای مالی وجود دارد. گزارشهای تحلیلی، روی یک موضوع از سابقه مالی فرد متمرکز میشود و ریسک خاصی مانند تعهدات معوق و چکهای برگشتی را بررسی میکند.
آیا اعتبارسنجی بانکها در پرداخت برخی از تسهیلات تکلیفی مانند ازدواج نیز انجام میشود؟
اعتبارسنجی بانکی در این نوع تسهیلات میتواند تحت ضوابط و بخشنامههای خاص برای تکمیل شرایط ضمانت مانند ارائه سفته و معرفی ضامن باشد. در تسهیلات تکلیفی نیز بانک با هدف بررسی وضعیت اعتباری متقاضی، از استعلام امتیاز اعتباری متقاضی استفاده میکند اما احتمال رد پرونده وام در چارچوب قوانین و مقررات محدود است.
منظور از نوبت پرداخت در گزارش اعتباری چیست؟
نوبت پرداخت در گزارش اعتباری بانکی نشاندهنده وضعیت اقساط باز متقاضی است. پرداختکننده تسهیلات با استفاده از این بند در گزارش اعتبارسنجی میتواند اقساط پرداخت شده و جاری فرد را مشاهده کند و اینکه در مرحله ابتدایی، میانی یا انتهایی تسویه وام قرار دارد را بررسی کند
منظور از نوع اقساط در گزارش اعتباری چیست؟
در گزارش اعتبارسنجی بانکی، نوع قسط نحوه طراحی بازپرداخت وام را نمایش میدهد. اقساط میتواند به صورت مساوی در دوره بازپرداخت، پلکانی با شیب مثبت و دورهای با بازههای متفاوت تعریف شود. اطلاع از نوع اقساط در سامانه اعتبارسنجی به تحلیل توان بازپرداخت مشتری کمک میکند.
منظور از تاریخ اعلام وضعیت در گزارش رتبه اعتباری چیست؟
در گزارش رتبه اعتباری آخرین تاریخی که مبنای محاسبه امتیاز اعتباری فرد قرار میگیرد و دادههای مالی شخص تا آن تاریخ بروزرسانی شدهاند، تاریخ اعلام وضعیت گزارش اعتبارسنجی گفته میشود.
منظور از مبلغ سررسیدشده پرداختنشده در گزارش اعتباری چیست؟
به مجموع مبالغ تعهداتی که موعد پرداخت آنها فرا رسیده اما پرداخت انجام نشده است، مبلغ سررسیدشده و پرداخت نشده گفته میشود که روی امتیاز اعتباری فرد تاثیر منفی دارند.
منظور از مبلغ سررسیدنشده در گزارش اعتباری چیست؟
این مبلغ در گزارش اعتبارسنجی بانکی، میزان تعهدات آتی مشتری را نمایش میدهد و با توجه به مقدار بدهی فرد در آینده، پرداختکننده وام درباره توان بازپرداخت متقاضی تصمیمگیری میکند.
ونسی، وام برای همه 
